ฟันสบคร่อม: สาเหตุ, อาการ และทางเลือกในการรักษา
ฟันสบคร่อมเป็นปัญหาในการบดเคียว พบประมาณ 5-10% ของประชากรโลก สังเกตุได้จากขากรรไกรล่างอยู่ด้านหน้าของขากรรไกรบน และแม้จะดูเหมือนเป็นเรื่องความสวยงามล้วน ๆ แต่ฟันสบคล่อมหากไม่ได้รับการรักษาอาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพภายในช่องปาก การใช้งาน และคุณภาพชีวิต
บทความนี้จะอธิบายว่าฟันสบคร่อมคืออะไร, ทำไมถึงเกิดขึ้น, เมื่อไหร่ที่ควรเข้ารับการรักษา และทางเลือกในการรักษาเป็นอย่างไร ทันตแพทย์จัดฟันสามารถวินิจฉัยฟันสบคร่อม และให้คำแนะนำแผนการรักษาที่ถูกต้องตามลักษณะอาการ
ฟันสบคร่อมคืออะไร?
ฟันสบคร่อมคือความผิดปกติของขากรรไกรที่อยู่ในตำแหน่งที่ไม่ถูกต้อง ในสภาวะทางคลินิกสำหรับฟัน และขากรรไกรที่ไม่อยู่ในตำแหน่งที่ควรจะเป็นในส่วนของสุขภาพภายในช่องปากฟันหน้าจะอยู่ด้านหน้าของฟันล่างเมื่อเราปิดปาก แต่สำหรับฟันสบคร่อมจะเป็นในทางกลับกัน คือฟันล่างจะมาอยู่ด้านหน้าของฟันบน
ระดับของฟันสบคร่อมมีตั้งแต่เล็กน้อย(แทบจะสังเกตไม่เห็น) ไปจนถึงรุนแรง(โดยขากรรไกรล่างจะยื่นออกมาจนเห็นได้ชัด) โดยสาเหตุเกิดจาก
ทางด้านทันตกรรม - ปัญหาเรื่องตำแหน่งของฟัน
เกี่ยวกับโครงกระดูก - เกี่ยวเนื่องกับโครงสร้างขากรรไกร
เกิดจากทั้งสองสาเหตุที่กล่าวมาข้างต้น
ความแต่ต่างของสาเหตุเหล่านี้มีความสำคัญอย่างมากในการเลือกวิธีการรักษาที่ดีและเหมาะสมที่สุด
สัญญาณโดยทั่วไป และอาการของฟันสบคร่อม
ฟันสบคร่อมโดยทั่วไปจะสังเกตเห็นได้ทันที ในบางอาการต้องให้ทันตแพทย์จัดฟันเป็นผู้วินิจฉัย สัญญาณโดยรวมจะมีดังต่อไปนี้
ฟันล่างจะอยู่ด้านหน้าฟันบนเมื่อมีการกัด
ขากรรไกรล่าง หรือคางจะเห็นเด่นชัดกว่างขากรรไกรบน
มีความยากลำบากในการกัด หรือการบดเคี้ยว
การออกเสียงมีปัญหา เช่น ความบกพร่องในการออกเสียง หรือมีปัญหาในการออกเสียงบางคำ
มีอาการปวดขากรรไกร โดยเฉพาะบริเวณรอบๆข้อต่อขากรรไกร
ฟันไม่เรียบ หรือฟันสึก อย่างรวดเร็ว
ปิดปากให้สนิดยากขึ้นหากไม่พยามบังคับ
ถ้าหามีอาการดังที่กล่าวมา ควรไปปรึกษาจัดฟันเพื่อจะได้ทราบหสาเหตุที่เกิดขึ้น และได้รับการักษาที่ถูกต้อง
ปัจจัยที่ส่งผลต่อการพัฒนาฟัน และขากรรไกร
มีด้วยกันหลากหลายสาเหตุที่จะส่งผลต่อการพัฒนาฟัน และขากรรไกร อธิเช่น
พันธุกรรม รูปร่างขากรรไกร, ขนาดขากรรไกร, และรูปแบบการสบฟันที่ถูกถ่ายทอดพันธุกรรม บางคนเกิดมาพร้อมกับการสบคร่อม
พัฒนาการของขากรรไกรที่ผิดปกติ ถ้าขากรรไกรบนเจริญเติบโตช้ากว่า ขากรรไกรล่าง หรือขากรรไกรล่างมีการเจริญเติบโตเร็วกว่าปกติ ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นก็จะมีการจัดเรียงผันแบบนี้
พฤติกรรมในวัยเด็ก การดูดนิ้วเป็นเวลานานๆ, การใช้จุกนมปลอมนานเกินไป, การใช้ลิ้นดันฟัน และการหายใจทางปากเรื้อรัง ทั้งหมดนี้จะเป็นปัจจัยที่สงผลต่อการพัฒนาของฟัน และขากรรไกรในช่วงขวบปีแรกๆ
การวินิจฉัยฟันสบคร่อมทำได้อย่างไร ?
ทันตแพทย์จัดฟันจะวินิจฉัยกรณีฟันสบคร่อมโดยดูในภาพรวม คือ ฟัน, ตำแหน่งของขากรรไกร, และโครงสร้างของใบหน้าไปพร้อมๆ กัน โดยมีขั้นตอนต่างๆ เหล่านี้
ผลการตรวจทางคลินิกเพื่อประเมินว่าฟันสบเข้ากันได้ดีแค่ไหน และแนวของขากรรไกรเป็นอย่างไร
ผลของการ X-Rays เพื่อใช้ในการวินิจฉัยโครงสร้างกระดูก และรากฟัน
ภาพถ่าย, การแสกนสามมิติ หรือการพิมพ์ปาก เพื่อให้ได้ภาพรวมของการสบฟัน
การตรวจดังกล่าวมาทันตแพทย์จัดฟันจะประเมินถึงการสบคร่อมเกิดขึ้น ผลจากสาเหตุภายในช่องปาก, โครงสร้างขากรรไกร หรือเป็นผมมาจากทั้งสองสาเหตุ
ทางเลือกในการรักษาฟันสบคร่อม
แผนการรักษาขึ้นอยู่กับ อายุ, ขากรรไกรยังการเจริญเติบโตอีกหรือไม่, และระดับความผิดปกติของขากรรไกร ภาพรวมของแผนการรักษาททั้งหมดโดยปกติจะเป็นดังนี้
การติดเครื่องมือจัดฟัน
เป็นตัวเลือกที่ดีเหมาะสมเมื่ออาการสบคร่อมสาเหตุหลักมาจากการจัดเรียงฟัน ตำแหน่งฟัน ใช้ในการควบคุมแรงผลักฟันเพื่อ เคลื่อนฟันไปในตำแหน่งที่ถูกต้องเหมาะสม ในหลายๆ กรณีการติดเครื่องมือจัดฟันจะใช้ควบคู่กับ ยางยืด หรืออุปกรณ์อื่นๆ เพื่อช่วยให้ขากรรไกรกลับเข้าตำแหน่งที่ถูกต้อง
การจัดฟันแบบใส
ใช้ได้ดีกับกรณีที่ระดับของการสบคร่อมน้อยเหมาะกับปัญหาทางด้านทันตกรรมมากกว่า ปัญหาที่เกิดจากโครงสร้างกระดูก เพราะเป็นการจัดฟันที่ค่อยๆ เคลื่อนฟัน ผู้ป่วยที่ต้องการปรับปรุงการสบฟันผ่านการเคลื่อนฟันเท่านั้น ทันตแพทย์จัดฟันจะประเมินว่าคนไข้จะเหมาะกับวิธีนี้หรือไม่
ตัวขยายเพดานปาก ใช้รวมกับอุปกรณ์ดึงถอยหลัง
ใช้กับเด็กที่ยังมีการเจริญเติบโต, เหมาะมาและมีผลกับการรักษาตั้งแต่เนิ่น ๆ เมื่อการสบคร่อมเกิดขึ้นจากความผิดปกติของพัฒนาการของขากรรไกร ตัวขยายเพดานปากอาจจะใช้ร่วมกับอุปกรณ์ดึงถอยหลังส่งเสริมให้การเจริญเติบโตของขากรรไกรบน และปรับปรุงตำแหน่งขากรรไกร เพราะกระดูกของเด็กยังอยู่ในช่วงพัฒนาการเจริญเติบโต การติดเครื่องมือนำร่องสามารถปรับตำแหน่งที่มีปัญหาของโครงกระดูกก่อนที่จะสร้างปัญหาในอนาคต จึงมีคำแนะนำให้เด็กก่อนอายุ 7 ขวบเข้ารับการตรวจเพื่อลดปัญหา และความซับซ้อนในการรักษา
การผ่าตัดขากรรไกร
เมื่อฟันสบคร่อมมีปัญหาเกิดขึ้นจากโครงกระดูก หมายถึงขากรรไกรอยู่ผิดตำแหน่งเป็นอย่างมาก การรักษาโดยการจัดฟันเพืยงอย่างเดียวไม่ได้ ในกรณีนี้ การผ่าตัดขากรรไกรจะเป็นทางออกที่ดีที่สุด ซึ่งเหมาะสมกับขากรรไกรที่ไม่มีการเจริญเติบโตแล้ว และต้องรักษาร่วมกับการจัดฟันทั้งก่อน และหลังการผ่าตัดขากรรไกร
ไม่ต้องผ่าตัดแก้ปัญหาฟันสบคร่อมได้หรือเปล่า ?
ตอบคือ "ได้" แต่จะเหมาะกับปัญหาสบคร่องเล็กน้อย, ตรวจพบตั้งแต่เนิ่น ๆ ก็จะประสบความสำเร็จโดยที่ไม่ต้องฝ่าตัด ส่วนที่จำเป็นต้องผ่าตัดก็จะเกิดขึ้นในทางกลับกัน คือเกิดจากโครงกระดูก ในกรณีของวัยผู้ใหญ่ขากรรไกรไม่สารมารถแก้ไขด้วยการเคลื่อนฟันเพียงอย่างเดียว
ทางเดียวที่เราจะรู้ว่าควรรับการรักษาแบบไหน คือการเข้ารับการปรึกษาเพื่อประเมินการจัดฟันอย่างละเอียด
การรักษาฟันสบคร่อมในเด็ก เทียบกับผู้ใหญ่
ในวัยเด็ก มีแนวโนมที่จะมาทางเลือกในการรักษามากกว่า เนื่องจากขากรรไกรอยู่ในช่วงเจริญเติบโต การติดเครื่องมือจัดฟันร่วมกับอุปกรณ์จัดขากรรไกรจะเป็นแนวทางในการแก้ปัญหากระดูก อุปกรณ์เหล่านี้ไม่สามารถใช้ได้เมื่อกระดูกเจริญเติบโตเต็มที่แล้ว การประเมินก่อนวัย 7 ขวบ จะช่วยให้ทันตแพทย์จัดฟันมีโอกาสดีที่สุดในการตรวจพบปัญหาและเข้าแทรกแซงในเวลาที่เหมาะสม
ในวัยผู้ใหญ่ สามารถแก้ปัญหาฟันสบคร่อมได้อย่างแน่นอน และได้ผลลัพธ์ที่ดีเยี่ยม ในกรณีทีผิดปกติมาก อาจจะต้องมีแผนการรักษาที่ซับซ้อน เนื่องจากขากรรไกรหยุดการเจริญเติบโตแล้ว แต่ไม่สายเกินไปที่ผู้ใหญ่จะประสบความสำเร็จในการแก้ปัญหาฟันสบคร่อม
อ้างอิง
ความคิดเห็น